BRUSSELS STUDIES INSTITUTE

Mobiliteit vormt ongetwijfeld een van de belangrijkste maatschappelijke uitdagingen van vandaag. Zowel in de nationale media als onder betrokken partijen wordt daarom regelmatig gedebatteerd over de uiteenlopende uitdagingen die mobiliteit met zich meebrengt. Het valt daarbij op dat er nog steeds veel onenigheid bestaat over de gebruikte concepten, definities en cijfers. Bovendien concentreren de discussies zich nog te vaak op één enkel aspect van een veel bredere problematiek. Er wordt ook nog te zelden een globale en multimodale benadering gehanteerd, of er wordt onvoldoende rekening gehouden met andere beleidsaspecten en realiteiten die met deze kwestie samenhangen.

In 2015 hebben 11 belangengroepen en organisaties een budget ter beschikking gesteld van het Brussels Studies Institute (BSI) om een interuniversitaire leerstoel op te richten. Het leidende principe van deze leerstoel was om via transcommunautair en multidisciplinair academisch onderzoek te komen tot een globale en wetenschappelijk onderbouwde kennis van de (bedrijfs)mobiliteit op verschillende schaalniveaus en in verschillende steden, met bijzondere aandacht voor Brussel en zijn grootstedelijk gebied. Het begeleidingscomité van de leerstoel, bestaande uit 1/3 financierende partijen, 1/3 andere actoren en 1/3 academici, had als taak toe te zien op de onpartijdigheid van het onderzoek.

Na meerdere jaren onderzoek hebben de onderzoekers verschillende wetenschappelijke publicaties uitgebracht:

• De netelige kwestie van het aantal bedrijfswagens in België, Brussels Studies factsheet

Samenvatting: In België worden regelmatig uiteenlopende cijfers geciteerd over het aantal bedrijfswagens. Er wordt een definitie gehanteerd en er worden twee categorieën van begunstigden geïdentificeerd. Uit de analyse van de officiële statistieken blijkt echter dat er geen enkele bron bestaat die het exacte aantal bedrijfswagens in België kan bepalen, hoewel vaststaat dat hun aantal in het afgelopen decennium zeer sterk is toegenomen. Er wordt een poging gedaan om het aantal betrokken voertuigen te kwantificeren, evenals een geografische analyse van de woonplaatsen van de begunstigden op arrondissementsniveau.

• • Om de volledige publicatie te raadplegen, klik hier

• De profielen van bedrijven die bedrijfswagens gebruiken in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Brussels Studies factsheet

Samenvatting: Op basis van de gegevens in de Bedrijfsvervoerplannen van het BHG (2014) hebben we drie profielen opgesteld van bedrijven die bedrijfswagens ter beschikking stellen. Deze laatste worden gedefinieerd als alle bedrijven die minstens 10 bedrijfswagens per 100 werknemers hebben, een minimum dat nagenoeg alle overheidsdiensten en de gezondheids- en onderwijssector uitsluit.
Deze factsheet werkt niet alleen specifieke profielen uit, maar onderstreept de correlatie tussen de terbeschikkingstelling van bedrijfswagens aan werknemers en andere kenmerken. Het gebruik van bedrijfswagens draagt met een vrijgevige terbeschikkingstelling van parkeerplaatsen en een slechte bereikbaarheid met het openbaar vervoer bij tot mobiliteitsprofielen op bedrijfsniveau die in het algemeen gericht zijn op het gebruik van de wagen voor de woon-werkverplaatsingen

• • Om de volledige publicatie te raadplegen, klik hier

• Woon-werkverplaatsingen: stand van zake en actieperspectieven voor de bedrijven, BSI-synthesenota

Samenvatting: De woon-werkverplaatsingen structureren het dagelijkse leven van de vele werknemers die in België aan de slag zijn. Hoe wordt die mobiliteit georganiseerd? Welke factoren beïnvloeden de werknemers bij de keuze van hun vervoersmodus? Welke hefbomen kunnen die keuze beïnvloeden? Wat is de rol van de bedrijven op dat gebied? Deze synthesenota strekt ertoe een up-to-date stand van zaken te geven van die complexe kwesties en bestaat uit drie delen: de context van de verplaatsingen, de evoluties van de mobiliteitspraktijken en hun bepalende factoren en de hefbomen om evoluties naar een duurzamere mobiliteit te bewerkstelligen. De synthesenota toont tevens aan dat de woon‑werkverplaatsingen meer zijn dan een loutere kwestie van vervoer, maar ook afhangen van de woontrajecten van de werknemers en de ruimtelijke ordening. Deze laatste lijdt onder de Belgische institutionele versnippering. Meer coherentie en overleg tussen de actoren is dan ook nodig. Toch hebben de bedrijven een aanzienlijke manoeuvreerrruimte. Dat wordt in deze nota toegelicht via drie actiegebieden: de organisatie van het werk, het beheer van de mobiliteit van de werknemers en de bereikbaarheid van de tewerkstellingsplaats.

• • Om de volledige publicatie te raadplegen, klik hier

• Bedrijfswagens: diagnostiek en uitdagingen van een fiscaal regime, BSI-synthesenota

Samenvatting: België telt in totaal 5 700 000 auto’s, waarvan zo’n 650 000 bedrijfswagens in 2016. Naar schatting rijden er iedere dag ongeveer 100 000 bedrijfswagens in, uit en binnen het Brussels Gewest. Bedrijfswagens hebben dus zeker een grote impact op de mobiliteit in het gewest. Dit artikel beschrijft eerst en vooral het fiscale regime van de bedrijfswagens en de specifieke kenmerken van dit type wagens. Vervolgens gaat de synthesenota dieper in op de kenmerken van de bedrijven die deze voertuigen aanbieden en op het profiel van de werknemers die een bedrijfswagen ter beschikking gesteld krijgen. Verder analyseren de auteurs de afstanden die bedrijfswagens afleggen en hun impact op het autoverkeer en schatten zij de fiscale en loonimpact van het systeem in. Ook worden de gevolgen van bedrijfswagens voor het milieu kort geanalyseerd qua productie van broeikasgassen en impact van de emissies op de volksgezondheid. Tot slot plaatst het artikel de uitdagingen en debatten rond de kwestie van de bedrijfswagen op Brussels en op nationaal niveau in perspectief.

• • Om de volledige publicatie te raadplegen, klik hier

• Bedrijfswagens en duurzame mobiliteit. Analyse en uitdagingen

Samenvatting: Hoeveel bedrijfswagens zijn er in België? Wat is het profiel van de gebruikers? Wat is de maatschappelijke, de ecologische en de financiële impact van het systeem? Welke alternatieven zijn er? Dit collectieve werk presenteert de resultaten van de verschillende onderzoeken die gevoerd werden in het kader van de BSI-leerstoel Companies and Sustainable Mobility. The Company Car Debate and Beyond. Het Brussels Studies Institute draagt sinds 2012 bij tot een meer geïntegreerde, multi-perspectieve kennis over Brussel. Onderzoekers en experts met uiteenlopende profielen kijken samen naar de grootstedelijke uitdagingen waar Brussel voor staat. De brede verspreiding en valorisatie van de onderzoeksresultaten, en het debat daaromtrent staan hoog op de agenda van het BSI. De publicatiereeks BSI Series is een van de communicatiekanalen hiertoe. Deze publicatie werd ook in het Frans uitgegeven bij Les Editions de l’Université de Bruxelles.

Onderzoeksgroepen die hebben samengewerkt binnen de leerstoel:

• • • IGEAT (ULB) –  Xavier May
    • CES (USL-B) – Thomas Ermans, Michel Hubert, Céline Brandeleer
    • MOBI (VUB) – Liesbeth De Wilde, Cathy Macharis, Geert te Boveldt, Lieselot Vanhaverbeke, Thomas Crispeels
    • LoUIsE (ULB) , Florentine Sieux, Geoffrey Grulois, Claire Pelgrims
    • Cosmopolis (VUB) –  Florentine Sieux, Kobe Boussauw
    • CEREC (USL-B) –  Tom Truyts & Christophe Speth

Financiers:

• Renta
• Febiac
• Traxio
• Solvay School Alumni
• VAB
• Touring
• Acerta
• BLV-ABM
• FEGARBEL
• BFFMM
• SPF Mobilité – FOD Mobiliteit