Tot op heden telt het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ongeveer 5.000 straten. Waar verwijzen hun namen naar? Wat zijn hun oorsprong, en in welke contexten werden ze toegekend? Achter deze alledaagse benamingen gaan historische, politieke en culturele keuzes schuil die onze relatie tot de stad en haar publieke ruimte vormgeven. Straten benoemen is immers veel meer dan een administratieve handeling: het draagt bij aan de opbouw van een collectief geheugen en aan de definiëring van stedelijke identiteiten.

Om deze verschillende dimensies te verkennen, hebben een twintigtal auteurs uit uiteenlopende disciplines zich gebogen over de Brusselse toponymie. Dit resulteerde in de collectieve publicatie Brusselse plaatsnamen. Uitdagingen van vroeger en nu (maart 2026). De cyclus « Nom d’une rue ! » biedt een exclusieve inkijk in deze werken, via bijdragen van zeven onderzoekers die hun respectieve studies voorstellen.

De derde sessie van deze cyclus wordt verzorgd door Matthijs Degraeve en Tatiana Debroux, rond het thema: Les bâtisseurs et les artistes : deux profils dans les noms de rues bruxelloises.

In een eerste deel richt Matthijs Degraeve zich op de figuren die Brussel hebben gebouwd. Sinds de industriële revolutie ontwikkelde de stad zich als een productieve ruimte, gekenmerkt door zowel grootschalige industriële activiteiten als kleinschalig vakmanschap. Tegelijkertijd onderging de stad ingrijpende transformaties, met uitbreidingen, afbraken en herinrichtingen van de stedelijke ruimte. Deze dynamiek bracht een veelheid aan actoren samen — van vermogende grondeigenaars tot ambachtslieden — die elk bijdroegen aan de vormgeving van de stad. Maar wie onder hen werd voldoende erkend om zijn of haar naam aan een straat te geven? En wiens bijdrage raakte in de vergetelheid? Deze lezing onderzoekt hoe de herinnering aan stedelijke bouwers wordt geconstrueerd en verankerd in het Brusselse straatbeeld.

In het tweede deel belicht Tatiana Debroux de prominente aanwezigheid van kunstenaars in de Brusselse straatnamen. Ongeveer 200 toponiemen verwijzen naar beeldende kunstenaars, met duidelijke concentraties in onder meer Schaarbeek, Brussel en Sint-Lambrechts-Woluwe. In een context waarin de beeldende kunsten lange tijd werden gezien als een nationale trots, lijken deze keuzes vanzelfsprekend. Toch nodigt deze bijdrage uit om het perspectief te verbreden naar andere artistieke profielen, zoals schrijvers, musici en zelfs bouwers. Welke kunstenaars worden herdacht, en waarom? Gaat het om historische of hedendaagse figuren, om lokale of internationale namen? En in welke mate weerspiegelen deze straatnamen specifieke stedelijke contexten, zoals artistieke wijken? Deze analyse werpt licht op de culturele en ruimtelijke logica’s die schuilgaan achter de aanwezigheid van kunstenaars in de Brusselse toponymie.

Praktische informatie
Woensdag 01 april 2026
Van 17.00 uur tot 19.00 uur
Académie Royale
Hertogstraat 1, 1000 Brussel