Brussels Studies Institute (BSI), Citydev.brussels

De vastgoedwaardeketen herdenken: van financiële waarde naar ecologische waarde

Als we nadenken over de toekomst van onze steden in het licht van de klimaatverandering worden we genoopt het economische model en de waardeketen van de productie van onze stedelijke wijken en de eraan verbonden bebouwde omgeving opnieuw in vraag te stellen. Daarbij gaat het in het bijzonder om de plaats en de economische rol van elk van de economische actoren-schakels waaruit deze keten bestaat: gebiedsontwikkelaars, bouwpromotoren, projectontwikkelaars, architecten, investeerders en financiers. Hoe kunnen we de creatie of vernietiging van waarde op het niveau van de stad en het gebouw vorm geven, nu steden geconfronteerd worden met de ecologische transitie?

Twee fundamentele elementen verstoorden de voorbije jaren in het bijzonder het economische model van de productie van de bebouwde omgeving en het vastgoed. Enerzijds is er de terugkeer van de inflatie, in combinatie met de evolutie van de rentevoeten en hun uiteenlopende effecten op de financiële structurering van vastgoedprojecten. Anderzijds is er de klimaatopwarming, die een impact heeft op steden. Deze omgevingsfactor dwingt tot een herdenken van de aanpassing en de veerkracht van het gebouwenbestand, tot het vormgeven van de ecologische transitie van steden en tot het incalculeren van de nieuwe behoeften van gebruikers.

De huidige crisissen en hun uitdagingen die tegelijk economisch, milieu-gerelateerd-, energetisch, ecologisch en maatschappelijk van aard zijn, ontwrichten op ingrijpende wijze de economie van de vastgoedsector. Deze sector is sterk energie-intensief en produceert aanzienlijke hoeveelheden afval, terwijl zijn koolstofvoetafdruk hoog blijft. Waar de naoorlogse economie steunde op een koolstofintensief, globaal model van massaproductie, wordt er vandaag nagedacht over een ander, aanvullend model dat in sommige gevallen zelfs een alternatief kan vormen. Dit model steunt op de circulaire economie, de lokale economie, spaarzaamheid, decarbonisatie, renovatie en het bouwen van de stad op de stad. In minder dan dertig jaar tijd, en doorheen opeenvolgende economische crisissen, is men zo geëvolueerd van een langetermijnbenadering van vastgoed als patrimonium naar een snelle financiarisering van een volledige economische sector, gebaseerd op de korte termijn. Vandaag nodigt de ecologische en milieuwaarde – gestoeld op innovatie en de veerkracht van gebouwen en stadswijken – ons uit om het ‘lange termijnperspectief’ opnieuw te herwaarderen.

In de context van dit langetermijnperspectief moeten alle betrokken actoren dan ook dringend deze nieuwe vastgoedrevolutie, die in volle ontwikkeling is, omarmen, en zich de drie economische dimensies van vastgoed opnieuw toeeigenen, met name het gebouw zowel beschouwen als een product, een dienst als een actief.

De inaugurele rede van negende editie van BSI-citydev.brussels leerstoel zal ingaan op de grote en nieuwe economische uitdagingen van de vastgoedindustrie, evenals op het onderliggende economische analysekader voor de analyse van waardecreatie.